Trong những năm qua, đặc biệt là từ khi Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS được thành lập, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành, đoàn thể, sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ chuyên trách và không chuyên trách từ tỉnh đến xã phường, công tác phòng, chống HIV/AIDS ở Quảng Bình bước đầu đã thu được những kết quả đáng mừng. Tuy nhiên, so với thực tế tiến triển của đại dịch thế kỷ tại địa phương thì các hoạt động trên chưa đáp ứng kịp thời, đặc biệt là hoạt động can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS cho các nhóm  có hành vi  nguy cơ cao.

Từ trường hợp nhiễm HIV được phát hiện đầu tiên ở Quảng Bình vào năm 1994, đến cuối tháng 5/2008, trên địa bàn toàn tỉnh đã phát hiện 773 trường hợp nhiễm HIV, trong đó có 130 trường hợp chuyển AIDS và đã có 35 bệnh nhân AIDS tử vong. Phần lớn người nhiễm HIV/AIDS ở Quảng Bình nghiện chích ma túy, là gái mại dâm, quan hệ với gái mại dâm.

                           (Giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS Quảng Bình)

Trước tình hình đó, các hoạt động can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS đã được triển khai trên địa bàn tỉnh. Trước năm 2007, hoạt động này chỉ dừng lại ở việc truyên thông thay đổi hành vi. Từ tháng 4/2007, trong khuôn khổ của dự án Tăng cường các can thiệp dự phòng HIV/AIDS/STI tại Việt Nam (KFW), tổ chức quốc tế DKT tại Việt Nam phối hợp với Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS Quảng Bình triển khai dự án tiếp thị xã hội bao cao su trên địa bàn thành phố Đồng Hới và huyện Bố Trạch. Qua gần một năm thực hiện, hơn 170.000 bao cao su đã được tiếp thị đến các đối tượng thông qua các kênh. Con số này không lớn so với nhu cầu thực tế, nhưng cái được lớn nhất là dự án đã giúp người dân, đặc biệt là nhóm đối tượng có hành vi nguy cao, có ý thức dùng bao cao su để phòng lây nhiễm HIV/AIDS và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Dự án này cũng đã tạo được bước chuyển đáng kể trong nhận thức và hành động của phần lớn đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp về các biện pháp trong can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS;  rèn luyện thêm các kỹ năng tiếp thị xã hội cho đội ngũ cộng tác viên, làm tiền đề cho các hoạt động tiếp thị sau này.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, chương trình can thiệp giảm tác hại phòng lây nhiễm HIV/AIDS ở Quảng Bình đang gặp rất nhiều khó khăn. Tỉ lệ nhiễm HIV/AIDS trong nhóm nghiện chích ma túy rất cao; số người nghiện đang có chiều hướng gia tăng, nhưng cho đến nay chưa có một nguồn lực, dự án nào đầu tư cho việc triển khai các hoạt động can thiệp trong nhóm này. Mặt khác, đến cuối năm 2007, dự án tiếp thị xã hội bao cao su của tổ chức DKT ngừng hoạt động. Đây thực sự là khó khăn lớn cho chương trình can thiệp giảm tác hại ở tỉnh Quảng Bình.

Xác định can thiệp giảm tác hại là "quả đấm thép" trong cuộc chiến chống HIV/AIDS, Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS Quảng Bình đã tranh thủ sự ủng hộ của lãnh đạo chính quyền các cấp để duy trì các hoạt động can thiệp trên địa bàn, như tăng cường công tác truyền thông thay đổi hành vi tập trung cho các đối tượng có nguy cơ cao. Đầu năm 2008, được sự giúp đỡ của Tổ chức DKT tại Việt Nam, trung tâm triển khai chương trình tiếp thị xã hội bơm kim tiêm cho các đối tượng nghiện chích ma túy trên địa bàn thành phố Đồng Hới, bước đầu đã nhận được sự đồng tình ủng hộ cao của chính quyền các cấp và người dân nơi đây.

Tuy đã có những nỗ lực trong việc triển khai các hoạt động can thiệp giảm tác hại phòng lây nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn, nhưng thực tế hoạt động này ở tỉnh Quảng Bình đang gặp nhiều khó khăn về nguồn lực đầu tư, rất cần sự hỗ trợ từ Trung ương và các dự án tài trợ của nước ngoài. Có như vậy, hoạt động này mới được duy trì tốt và mang lại hiệu quả.

Bài và ảnh BS TRẦN XUÂN PHÚ