“ CÙNG NHAU CAM KẾT VÀ BIẾN CAM KẾT

 THÀNH HÀNH ĐỘNG”

Đó là lời của PGS.TS Trịnh Quân Huấn  - Thứ trưởng Bộ Y tế, trong cuộc trao đổi cùng phóng viên”AIDS và Cộng đồng” xung quanh những thành tựu trong công cuộc phòng, chống AIDS năm 2005 và những định hướng năm 2006. Cũng theo Thứ trưởng, hưởng ứng chiến dịch phòng, chống AIDS toàn cầu với chủ đề: “Giữ  vững cam kết: Quyết tâm ngăn chặn AIDS”, chúng ta hãy cũng nhau đoàn kết, phối hợp chặt chẽ, cùng nhau cam kết và biến cam kết thành hành động nhằm thể hiện trách nhiệm lời hứa của mình.

Phóng viên (PV): Xin thứ trưởng cho biết nhận định của mình về công tác phòng, chống AIDS năm 2005.

PGS.TS Trịnh Quân Huấn (PGS.TS TQH): Đến cuối năm 2005, toàn quốc đã phát hiện được hơn 103.000 người nhiễm HIV, trong đó số bệnh nhân chuyển thành AIDS là 16.528 và 9.550 bệnh nhân AIDS đã tử vong. Như vậy, dịch HIV/AIDS vẫn tiếp tục gia tăng và chư­a có dấu hiệu dừng lại. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng của dịch đã có những dấu hiệu chậm hơn và không tăng nhanh so với các năm trư­ớc đây. Hình thái dịch vẫn chủ yếu qua tiêm chích ma tuý, lứa tuổi trẻ và nam giới vẫn bị nhiễm HIV nhiều hơn nữ giới. Không có những thay đổi bất thư­ờng về tình hình dịch ở các tỉnh như­ng ở một số nơi chứa đựng các nguy cơ làm cho dịch gia tăng nhanh chóng.

Năm 2005, Việt Nam bư­ớc đầu thực hiện Chiến lược quốc gia phòng chống HIV/AIDS đến năm 2010 và tầm nhìn 2020 nhằm hạn chế tốc độ lây lan HIV/AIDS trong cộng đồng và giảm các ảnh h­ưởng kinh tế, xã hội của dịch HIV/AIDS. Đến nay, 80% các đơn vị, địa phư­ơng trên cả nư­ớc đặt hoạt động phòng chống AIDS là một trong các mục tiêu ­ưu tiên của ch­ương trình phát triển KT-XH tại địa phư­ơng, đơn vị. 80% nhân dân khu vực thành thị và 50% ở khu vực nông thôn, miền núi hiểu đúng và biết cách dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS. 30% tỉnh/TP triển khai chư­ơng trình giảm tác hại cho ng­ười nghiện chích ma túy (NCMT) và ch­ương trình 100% bao cao su (BCS). ) Hoạt động phối hợp liên ngành và huy động cộng đồng được đẩy mạnh và tăng cường. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng được xây dựng để hướng dẫn các Bộ, ngành và các địa phương triển khai đồng bộ các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS như: Bộ Y tế đã phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng Thông tư liên tịch số 10/2005/TTLT-BYT-BTC ngày 30/3/2005 hướng dẫn thực hiện Quyết định số 265/2003/QĐ-TTg ngày 16/12/2003 của Thủ tướng Chính phủ về "chế độ đối với người bị phơi nhiễm với HIV hoặc bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp". Chỉ thị số 54-CT/TW của Ban Bí Thư ban hành ngày 30/11/2005 về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS trong tình hình mới.

Để thống nhất về tổ chức phòng, chống HIV/AIDS trên toàn quốc,  ngày 20/5/2005 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 432/QĐ-TTg thành lập Cục Phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam thuộc Bộ Y tế. Năm đầu tiên thực hiện Chiến lược quốc gia phòng chống HIV/AIDS, các mục tiêu, nội dung đã bám sát theo Chiến lược. Các chỉ tiêu chuyên môn được giữ vững và đảm bảo. Các hoạt động về can thiệp giảm thiểu tác hại, tiếp cận thuốc về điều trị được chú trọng.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt làm được, công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn còn nhiều khó khăn và tồn tại như sau: 

Lực lượng cán bộ làm công tác phòng chống HIV/AIDS còn thiếu và yếu: việc thiếu cán bộ làm công tác phòng chống HIV/AIDS đang là vấn đề hết sức bức xúc ngay cả ở tuyến Trung ương.

 Hoạt động Thông tin, giáo dục truyền thông chưa thật sự được triển khai mạnh mẽ đặc biệt là các địa phương. Thiếu phối hợp liên ngành nhất là tuyến tỉnh và huyện.

 Hoạt động can thiệp: đối với chương trình 100% bao cao su được triển khai khá tốt nhưng chương trình trao đổi bơm kim tiêm chưa có thay đổi do thiếu các quy định về pháp lý, trái ngược về quan điểm và thiếu đồng thuận trong chỉ đạo.

 Chất lượng thực hiện các chỉ tiêu chuyên môn chưa cao, hệ thống báo cáo còn hạn chế. Lượng thuốc sử dụng cho hoạt động chăm sóc và điều trị HIV/AIDS đã tăng lên trên 5.700 trường hợp trong năm 2005 nhưng cũng chưa đáp ứng đủ nhu cầu điều trị.

Về hợp tác quốc tế: sự tham gia của các tổ chức phi chính phủ chưa được điều phối, quản lý và thống nhất đồng bộ, cần phải tăng cường sự điều phối quản lý để thống nhất trên nguyên tắc các dự án, chương trình đều phải góp phần thực hiện mục tiêu chung của Chiến lược quốc gia phòng chống HIV/AIDS.

PV:Theo Thứ trưởng, năm 2006, chúng ta cần phải làm gì để đẩy mạnh công tác phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam?

          Với những gì đã đạt được trong năm 2005, để đẩy mạnh công tác phòng, chống HIV/AIDS, việc xây dựng kế hoạch phải bám theo đúng mục tiêu, nội dung của Chiến lược quốc gia phòng chống HIV/AIDS đến 2010 và tầm nhìn 2020. Chúng ta cần tập trung đầu tư­ cho 4 ­ưu tiên của Chiến lược. Thứ nhất là tăng cư­ờng thông tin, giáo dục và truyền thông thay đổi hành vi. Thứ hai là đẩy mạnh các biện pháp can thiệp giảm thiểu tác hại. Thứ ba là tăng cư­ờng t­ư vấn, chăm sóc và điều trị ng­ười nhiễm HIV/AIDS. Và thứ tư là tăng cư­ờng năng lực quản lý, theo dõi, giám sát và đánh giá chư­ơng trình. Cần tập trung vào 3 nhóm giải pháp sau:

          Trước hết là nhóm giải pháp xã hội với 7 vấn đề: tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đối với công tác phòng, chống HIV/AIDS, các cấp chính quyền địa phư­ơng đ­ặt hoạt động phòng, chống HIV/AIDS vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phư­ơng, xây dựng chư­ơng trình phòng chống HIV/AIDS thành chư­ơng trình phối hợp liên ngành, tiếp tục hoàn thiện và tăng cư­ờng việc thực hiện hệ thống pháp luật, chế độ, chính sách trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, đẩy mạnh công tác thông tin, giáo dục, truyền thông thay đổi hành vi có nguy cơ, tăng cường tuyên truyền về ch­ương trình can thiệp giảm thiểu tác hại, triển khai chư­ơng trình can thiệp giảm thiểu tác hại một cách đồng bộ, xây dựng hệ thống chăm sóc, hỗ trợ toàn diện cho người nhiễm HIV/AIDS

          Tiếp sau đó là nhóm giải pháp chuyên môn kỹ thuật tập trung vào 7 vấn đề: tăng c­ường hệ thống giám sát Quốc gia về HIV/AIDS, thực hiện nghiêm chỉnh các quy định pháp luật bảo đảm an toàn  trong truyền máu và chế phẩm máu, sàng lọc 100% đơn vị máu và chế phẩm máu tr­ước khi truyền, tăng cư­ờng công tác dự phòng lây nhiễm HIV qua các dịch vụ y tế và các dịch vụ xã hội bao gồm cả y tế t­ư nhân, tăng c­ường khả năng tiếp cận với các thuốc điều trị đặc hiệu HIV/AIDS, tăng hoạt động dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, xây dựng mạng l­ưới giám sát các nhiễm khuẩn lây truyền qua đư­ờng tình dục, tăng cư­ờng chẩn đoán, điều trị sớm các nhiễm khuẩn lây truyền qua đư­ờng tình dục, tăng cư­ờng nghiên cứu khoa học phục vụ chư­ơng trình phòng chống HIV/AIDS.

          Và cuối cùng là nhóm giải pháp nguồn lực và hợp tác quốc tế tập trung vào 4 vấn đề: Tăng cư­ờng năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên trách phòng, chống HIV/AIDS. Ngoài ngân sách của Trung ­ương, Uỷ ban nhân dân các cấp có trách nhiệm chủ động bố trí ngân sách của cấp mình đầu t­ư cho công tác phòng, chống HIV/AIDS, khuyến khích và có chính sách hỗ trợ cho việc nghiên cứu, sản xuất các loại trang thiết bị, sinh phẩm, thuốc điều trị HIV/AIDS, tăng dần mức đầu tư­, huy động nguồn lực hỗ trợ trong và ngoài nước cho ch­ương trình phòng chống HIV/AIDS, mở rộng hợp tác quốc tế về phòng, chống HIV/AIDS.

 PV: Nhân dịp năm mới, ông có điều gì nhắn nhủ tới những người làm công tác phòng chống AIDS trên cả nước và người nhiễm HIV/AIDS?

PGS.TS TQH: Cuộc chiến đương đầu với AIDS còn nhiều khó khăn và lâu dài. Tuy vậy, trong những năm qua, chúng ta đã thiết lập, xây dựng được hệ thống dự phòng và kiểm soát dịch AIDS từ trung ương đến cơ sở, đạt được những kết quả đáng phấn khởi và huy động được sự tham gia của các Bộ, ngành, các tổ chức xã hội, các tổ chức quốc tế và đoàn thể quần chúng trong công tác phòng, chống AIDS.

          Nhân dịp năm mới, thay mặt Bộ Y tế, tôi bày tỏ lời cảm ơn các Bộ, các ngành, các tổ chức xã hội, chính quyền các cấp, các cơ quan thông tấn báo chí đã góp phần đáng kể làm giảm ảnh hưởng của đại dịch AIDS trên đất nước ta. Tôi biểu dương những nỗ lực của đội ngũ cán bộ ngành y tế, nhất là các cán bộ trực tiếp làm công tác phòng chống AIDS trên toàn quốc. Tôi cũng xin cảm ơn các tổ chức quốc tế, các tổ chức Phi chính phủ và nhân dân các nước đã tích cực ủng hộ mạnh mẽ công cuộc phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam.

           Tôi kêu gọi các cấp uỷ Đảng tăng cường hơn nữa việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống AIDS, coi phòng, chống AIDS vừa là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài, lồng ghép trong mọi hoạt động phát triển kinh tế, xã hội của mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương. Các Bộ, ngành, các tổ chức chính trị-xã hội, các cấp chính quyền, những người nhiễm HIV và mỗi gia đình  hãy chủ động và tích cực tham gia hơn nữa vào các hoạt động phòng chống AIDS như Truyền thông thay đổi hành vi; thực hiện lối sống lành mạnh, an toàn; hỗ trợ và chăm sóc những người bị nhiễm HIV/AIDS; triển khai các chương trình khuyến khích sử dụng bao cao su; chương trình giảm tác hại...để thực hiện thành công các mục tiêu của Chiến lược quốc gia phòng chống HIV/AIDS đến năm 2010 và tầm nhìn 2020. Các Bộ, ngành, Đoàn thể và các địa phương tăng cường hơn nữa hợp tác quốc tế và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong phòng, chống HIV/AIDS. Tôi kêu gọi các Tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ và Chính phủ các nước cùng nhau cam kết mạnh mẽ hơn nữa trong cuộc chiến chống AIDS nhằm thực hiện tuyên bố thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc là "...hạn chế, từng bước tiến tới chấm dứt lây nhiễm HIV/AIDS". Toàn thể nhân dân, các tổ chức xã hội hãy chủ động, tích cực phát huy các kết quả đã đạt được, tiếp tục tham gia có hiệu quả vào các hoạt động phòng, chống AIDS, góp phần cùng nhân dân thế giới từng bước hạn chế sự phát triển và ngăn chặn những tác hại của đại dịch.

          Chúng ta hãy cùng nhau đoàn kết, phối hợp chặt chẽ, cùng nhau cam kết và biến cam kết thành hành động nhằm thể hiện trách nhiệm lời hứa của mình. Hãy bảo đảm rằng mỗi cá nhân chúng ta đều có một vai trò trong cuộc chiến chống HIV/AIDS  này.

          PV. Xin chân thành cảm ơn Thứ trưởng.

Đặng Thanh

(Thực hiện)