Văn Lãng là một huyện của tỉnh Lạng Sơn, có đường biên giới Việt - Trung dài 36 km với hai cửa khẩu thông thương sang Trung Quốc là Tân Thanh và Cốc Nam - Tân Mỹ, nên tình hình buôn bán, giao lưu diễn ra hết sức phức tạp. Cùng với sự phát triển kinh tế và đô thị hoá, là tình trạng khó kiểm soát về văn hoá, xã hội. Tệ nạn ma túy, mại dâm đã kéo căn bệnh AIDS ngày càng lan rộn... khiến huyện là một trong những điểm nóng về HIV/AIDS. 
Cán bộ TTYT huyện Văn Lãng, đang phổ biến cách Phòng, chống
HIV/AIDS cho các thành viên của CLB Vì Ngày mai ở thị trấn Na Sầm. BS Nông Thanh Tùng - Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Văn Lãng cho biết, được sự quan tâm của chính quyền địa phương, sở Y tế, các cấp, các ngành, huyện đã triển khai mạnh mẽ công tác phòng, chống HIV/AIDS. Hoạt động truyền thông được chú trọng từ cấp huyện đến cơ sở, qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa đài phát thanh xã với nhiều nội dung phong phú, bổ sung các kiến thức cơ bản phòng, chống HIV/AIDS. Nhờ vậy, nhận thức của nhân dân và cán bộ chuyên trách về HIV/AIDS được nâng cao. Trong 6 tháng đầu năm 2007, Văn Lãng có thêm 21 trường hợp nhiễm HIV nâng tổng số lên 245 người (có ở 16/20 xã - chiếm 80%). Số chuyển sang giai đoạn AIDS là 191 người và chết do AIDS là 169 người. Đối tượng hầu hết là thanh niên độ tuổi 18 - 35, trong đó lây truyền qua đường máu và tiêm chích ma tuý chiếm tới 93% và lây truyền qua đường tình dục là 7%. Trung tâm Y tế huyện Văn Lãng đã quản lý được 239 người (có 52 đối tượng được tư vấn và theo dõi thường xuyên). Các địa phương có nhiều người nhiễm HIV/AIDS là Tân Thanh, Na Sầm, Tân Mỹ đã được chú trọng và việc kiện toàn tổ chức mạng lưới y tế cơ sở. Tổ chức trên bao gồm: Đội công tác mở rộng gồm 5 thành viên là cán bộ Trung tâm Y tế (TTYT), phòng LĐTBXH huyện, Phó trưởng Công an huyện do giám đốc TTYT huyện trực tiếp điều hành, làm nhiệm vụ xây dựng quy chế hoạt động, phân công đôn đốc các nhóm, tổ thực hiện công việc. Nhóm cộng tác viên tuyến huyện và tuyến xã cũng có 5 người (Hội trưởng Hội phụ nữ, Bí thư đoàn thanh niên huyện, Cán bộ Trạm Y tế). Chính họ sẽ phụ trách và triển khai nội dung, hoạt động của dự án tại địa phương mình. Nhóm giáo dục đồng đẳng mại dâm có 5 người là những tiếp viên, nhân viên nhà hàng, khách làng chơi... sẽ tiếp cận tuyên truyền dự án, cung cấp thông tin về HIV, cách sử dụng bao cao su, bệnh lây nhiễm qua đường tình dục và cung cấp các dịch vụ y tế xã hội. Còn Nhóm Giáo dục viên đồng đẳng (GDVĐĐ) người nghiện ma tuý, gồm có 6 thành viên tham gia các hoạt động dự án và tiếp cận các đối tượng có nguy cơ cao giúp họ thay đổi hành vi bằng cách dự phòng, làm sạch bơm kim tiêm (BKT)... do đội công tác mở rộng trực tiếp quản lý. Sau khi mạng lưới trên được kiện toàn, các thành viên tham gia hoạt động đều được tập huấn về cách khai thác thông tin, tư vấn, lấy mẫu máu xét nghiệm và ghi chép biểu mẫu báo cáo, tiếp cận truyền thông... Hàng tháng, các tổ, nhóm đều giao ban 1 lần. Riêng thành viên của nhóm GDVĐĐ họp nhóm 3 lần/tháng. Qua 6 tháng đầu năm 2007, hoạt động của các tổ nhóm đã đạt mục đích yêu cầu dự án đề ra và thu được những kết quả khả quan. Các nhóm tổ chức được 3 buổi sinh hoạt cộng đồng với gần 100 người tham dự, 4 buổi truyền thông trực tiếp nhóm nhỏ có 80 lượt người tham dự. Tổng số người được tuyên truyền trực tiếp là 79/99 người, đạt gần 80% với trên 3000 lượt người được tiếp cận... Các thành viên đã cấp phát trên 600 tờ rơi, 10 nghìn BCS và Phối hợp với Trung tâm phòng, chống bệnh xã hội tỉnh tổ chức khám bệnh lây qua đường tình dục cho 97 trường hợp. Công tác điều trị ARV (được thực hiện từ tháng 4/2007 đến tháng 6/2007), cho 15 bệnh nhân. Các đối tượng nhiễm HIV dương tính đều có sổ sức khoẻ được quản lý, theo dõi tại cơ sở xã để cấp thuốc và điều trị kịp thời nhiễm trùng cơ hội tại nhà. Tại thị trấn Na Sầm, những giáo dục viên đồng đẳng và những người có HIV đã thành lập Câu lạc bộ (CLB) "Vì ngày mai". CLB sinh hoạt một tháng 3 lần, có trụ sở riêng với người thường trực để tư vấn trực tiếp những kiến thức về HIV. Từ ngày thành lập tới nay, CLB đã tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền phòng, chống HIV khá hiệu quả trong các cụm dân cư và trong cộng đồng người có HIV, để giúp nhau xây dựng cuộc sống có ích cho xã hội. Riêng phòng xét nghiệm tự nguyện VCT - Trạm Y tế thị trấn Na Sầm có 228 người tự giác đến để được tư vấn hỗ trợ về tinh thần, tư vấn điều trị ARV. Tại 3 điểm nóng, các nhóm đã tiếp cận được 553 lượt/84 người, trao đổi trên 8000 chiếc BKT sạch, thu và tiêu huỷ 9000 BKT bẩn... giới thiệu 83 trường hợp đối tượng có hành vi nguy cơ cao, đến phòng VCT để tư vấn về sức khoẻ và xét nghiệm miễn phí... Chị Vũ Thị Tám cán bộ của TTYT huyện Văn Lãng cho biết: "Thực tế, còn nhiều giáo dục viên đồng đẳng, nhóm tiếp viên hay luân chuyển địa bàn nên chưa tham gia hoạt động thường xuyên. Do trình độ có hạn, các biểu mẫu báo cáo của các nhóm chưa rõ ràng, khó thống kê số liệu. Các đối tượng mắc bệnh liên quan đường tình dục còn e ngại, chưa tự giác đến phòng khám nên khó tiếp cận. Vì thế, cán bộ làm công tác phòng, chống HIV/AIDS khi vận động các đối tượng để họ chuyển đổi hành vi và những người dân không nên phân biệt đối xử với người có HIV, thì phải truyền đạt dễ hiểu và hết sức kiên trì, khéo léo "mưa dần thấm lâu" mới có kết quả. Thời gian tới, cán bộ và nhân dân huyện Văn Lãng (nhất là TTYT huyện) vẫn tiếp tục triển khai những hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, phấn đấu hoàn thành mục tiêu, nâng cao hiểu biết của nhân dân (95% ở thị trấn và 80% nông thôn) về dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS; 80% người nghiện chích ma tuý biết cách dự phòng lây nhiễm, dùng BKT sạch; 70% đối tượng có nguy cơ cao có kiến thức tình dục an toàn... Tất cả nhằm ngăn chặn tốc độ lây nhiễm HIV, đang không ngừng gia tăng ở địa phương. Trần Tuấn Nam |