Trong 6 tháng đầu năm 2008, số xét nghiệm sàng lọc của tỉnh An Giang là 13.612, phát hiện 358 người nhiễm HIV, trong đó phụ nữ chiếm 45%. Điều này đã được Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS và Lao của An Giang báo cáo với Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh An Giang và các vị lãnh đạo của tỉnh cũng đã nhận định rằng đây là một nguy cơ mới đối với An Giang và đề nghị Trung tâm có những giải pháp kịp thời.

Bác sĩ Mai Hoàng Anh, giám đốc Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS và Lao tỉnh An Giang cho biết: Đứng trước tình hình phụ nữ nhiễm HIV cao như vậy thì ta phải thay đổi chiến lược phòng, chống HIV/AIDS.

Trước đây, do nguồn lực của mình yếu, nên sau khi xét nghiệm sàng lọc cho phụ nữ mang thai (PNMT) để biết người phụ nữ mang thai đó có HIV hay không, xong rồi không làm gì nữa. Không có thuốc dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con cho bà mẹ, không có thuốc dự phòng cho em bé.

Gần đây, ta đã có thuốc dự phòng cho bà mẹ, ta có thuốc dự phòng cho em bé thì ta đẩy mạnh xét nghiệm sàng lọc cho PNMT. Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS có đưa chương trình “dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con” là một trong 9 chương trình hành động nhưng lúc bấy giờ nguồn lực ta yếu, nên ta chưa triển khai được trên diện rộng. Nhưng An Giang, mỗi năm, ngoài 4000 test trong chỉ tiêu của Bộ Y tế thì tỉnh làm từ 25 – 27.000 test sàng lọc bằng nguồn kinh phí của tỉnh mua. Do đó, An Giang có điều kiện đẩy mạnh việc  sàng lọc HIV cho PNMT.

Phụ nữ trẻ đăng ký kiểm tra sức khỏe tại một cơ sở y tế tỉnh An Giang. Ảnh : Kiều Nga

Bác sĩ Mai Hoàng Anh cho biết thêm: Vấn đề dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con trong thời gian tới là vấn đề thời sự của An Giang. Khi thấy 30-45% người nhiễm HIV là phụ nữ thì chúng tôi rất là lo và đặc biệt là trong số này thì số phụ nữ là nông dân nhiễm HIV tới 34%, có nghĩa là những phụ nữ nông dân đã bị lây truyền HIV qua đường tình dục.

Khi thấy tỷ lệ 45% người nhiễm HIV là phụ nữ thì chúng tôi phải suy nghĩ làm thế nào để năm tới các huyện phải làm chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con (PLTMC). Hiện tại,  với sự tài trợ của UNCÈ (thông qua Cục phòng, chống HIV/AIDS) chương trình PLTMC đã được phủ tại huyện Tân Châu. Huyện Tịnh Biên mới khởi động. Huyện  Châu Phú và huyện Chợ Mới sắp triển khai. Và khi tiến hành chương trình như vậy, chúng tôi sẽ lồng ghép PLTMC trong phụ nữ là  nông dân.

Sắp tới Quỹ Toàn cầu, ngoài dự án “Tăng cường chăm sóc, tư vấn, hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS và các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS dựa vào cộng đồng ở Việt Nam” sẽ triển khai chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con không chỉ cho những huyện, xã đang thực hiện dự án trên mà cho tất cả các huyện ngoài dự án.

 Ở Trung tâm sức khỏe sinh sản và Khoa sản Bệnh viện đa khoa của tỉnh đã triển khai chương trình. Nơi nào không có chương trình hay dự án thì lấy trong kinh phí test nghiệm của tỉnh tôi để làm sàng lọc PLTMC.

Để thực hiện PLTMC, đầu tiên phải làm thế nào kêu gọi PNMT đến làm xét nghiệm tự nguyện HIV. Sau đó sẽ tính tới việc điều phối thuốc.

Ở An Giang, chúng tôi làm các cụm điều trị chứ không theo huyện. Vì nếu chỉ làm theo từng huyện thì không hiệu quả. Ví dụ một huyện có 5 hay 10 người điều trị ARV mà mở một điểm điều trị thì không hiệu quả mà gom lại. Ví dụ, điểm điều trị ở huyện Tân Châu phải lo cho Tân Châu, An Phú, Phú Tân, Châu Đốc. Rồi Tịnh Biên lo cho Tịnh Biên, Tri Tôn, một phần Châu Đốc (người Khơme), một phần đuôi của Châu Phú. TP Long Xuyên lo cho TP Long Xuyên, Chợ Mới, Châu Thành và Thoại Sơn.

Khi huyện phát hiện PNMT nhiễm HIV thì họ giới thiệu tới mấy cụm điều trị đó, mấy cụm đó bắt đầu điều trị ARV cho họ để dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Chứ còn từng huyện thì không có thuốc để xuống từng huyện. Tháng 11/2008, sẽ mở cụm điều trị của huyện Chợ Mới. Riêng một cụm ở huyện Chợ Mới. Đó là huyện đông dân nhất của tỉnh An Giang (344.000 dân). Ở Huyện Chợ Mới không có phòng khám ngoại trú (OPC) cho nên bệnh nhân của huyện Chợ Mới về Long Xuyên nhận thuốc. Bây giờ sẽ triển khai ở huyện Chợ Mới để bệnh nhân ở đây không phải đi xa.

Vậy thì chương trình PLTMC của chúng tôi phải làm thế nào để đẩy mạnh được để ít nhất là 80% PNMT hàng năm của An Giang được xét nghiệm sàng lọc HIV thì mới đạt được hiệu quả. Trước mắt, đặt ra chỉ tiêu đ là 50%, nghĩa là làm sao để 50% số PNMT chấp nhận xét nghiệm HIV.

Mỗi năm ở An Giang có khoảng 10.000 PNMT, như vậy chỉ tiêu là xét nghiệm sàng lọc 5000 ca. Tiền thì có kinh phí của tỉnh. Năm 2008, Chương trình AIDS quốc gia ủy quyền 2,6 tỷ, tỉnh phụ thêm 1,55 tỷ. Bằng nguồn tiền phụ thêm của tỉnh, chúng tôi mới mua được sinh phẩm.

Ngoài huyện dự án, huyện nào có khả năng làm PLTMC , chúng tôi sẵn sàng cung cấp sinh phẩm để đẩy mạnh sàng lọc HIV cho phụ nữ mang thai,  để sớm có biện pháp can thiệp giảm tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con.