Bình Thuận là một tỉnh duyên hải cực Nam Trung bộ, cùng với sự phát triển về kinh tế – xã hội, những năm gần đây du lịch trên địa bàn tỉnh cũng phát triển mạnh, thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước đến thăm quan, nghỉ dưỡng. Bên cạnh đó tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều công trình xây dựng được triển khai, khu công nghiệp hình thành…Vì vậy, nếu không có những biện pháp can thiệp mạnh mẽ và tích cực trong thời gian tới Bình  Thuận sẽ có thêm nhiều trường hợp nhiễm HIV mới hàng năm.

Từ trường hợp nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện vào năm 1994, số trường hợp nhiễm HIV, số bệnh nhân AIDS và số bệnh nhân tử vong do AIDS ghi nhận được đã không ngừng gia tăng trên địa bàn toàn tỉnh qua các năm. Đến cuối tháng 6 năm 2008, trên địa bàn toàn tỉnh đã có 3.765 trường hợp nhiễm HIV được phát hiện, 1.076 người nhiễm chuyển sang giai đoạn AIDS và 697 bệnh nhân đã tử vong. Tất cả 10 huyện, thành phố, thị xã trong tỉnh đều đã có người nhiễm HIV.

Trong những năm qua, Bình Thuận đã và đang triển khai nhiều hoạt động can thiệp giảm tác hại để phòng lây nhiễm HIV/AIDS trong cộng đồng, tập trung vào đối tượng chính là những người có nguy cơ cao lây nhiễm HIV/AIDS. Trước mắt, các hoạt động can thiệp được triển khai ở địa bàn 38 xã, phường, thị trấn của 4 huyện thị, đó là thành phố Phan Thiết, thị xã La Gi, huyện Tuy Phong và huyện Hàm Tân.

Đầu tiên, phải kể đến các hoạt động thông tin, giáo dục, truyền thông thay đổi hành vi. Bằng nhiều kênh khác nhau, trong thời gian qua công tác này đã được đẩy mạnh từ tỉnh đến cơ sở. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2008, trên hệ thống đài phát thanh các huyện đã phát tổng cộng 1020 phút tuyên truyền về các biện pháp phòng lây nhiễm HIV/AIDS, ở các xã, mạng lưới truyền thanh cũng đã phát 8380 phút tuyên truyền về HIV/AIDS và các biện pháp can thiệp phòng lây nhiễm. Bên cạnh đó, các đồng đẳng viên đã truyền thông trực tiếp cho 643 gái mại dâm, 870 tiếp viên cơ sở dịch vụ giải trí và 582 người nghiện chích ma túy về các biện pháp can thiệp để phòng lây nhiễm HIV/AIDS.

Hiện nay trên địa bàn tỉnh có đội ngũ 67 đồng đẳng viên, 12 nhân viên tiếp cận cộng đồng là lực lượng chính để tiếp cận các nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ, can thiệp giúp họ thay đổi hành vi. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2008 vừa qua, các đồng đẳng viên đã tiếp cận được 554 người nghiện chích ma túy, 558 gái bán dâm, 867 tiếp viên các cơ sở dịch vụ giải trí ở địa bàn thành phố Phan Thiết, thị xã La Gi, huyện Tuy Phong và huyện Hàm Tân. Thông qua tiếp cận, các đồng đẳng viên đã cấp 16.376 tờ rơi, 2.628 cuốn sách nhỏ, 1.070 tờ áp phích về phòng lây nhiễm HIV/AIDS tới tay các đối tượng.

Được sự tài trợ của Dự án “Phòng lây nhiễm HIV tại Việt Nam” hiện nay tỉnh đang triển khai mạnh mẽ hai chương trình can thiệp chính, đó là chương trình trao đổi bơm kim tiêm sạch can thiệp cho nhóm nghiện chích ma túy, chương trình 100% bao cao su can thiệp cho nhóm gái bán dâm. Kết quả trong 6 tháng đầu năm 2008, các đồng đẳng viên đã cấp phát 104.695 chiếc bơm kim tiêm sạch cho 541 người nghiện chích ma túy; 230.156  bao cao su cho các đối tượng là gái bán dâm, khách làng chơi.

Ngoài ra, cũng từ hoạt động của Dự án này, các hoạt động can thiệp phòng lây nhiễm HIV/AIDS cũng đã được triển khai cho các học viên tại Trung tâm giáo dục lao động xã hội của tỉnh và một số khu vực có dân di biến động nhiều.

Để phòng lây nhiễm HIV/AIDS từ các nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao ra cộng đồng, thời gian qua Bình Thuận cũng đã chú trọng đến việc khám, chữa các bệnh lây truyền qua đường tình dục trong các nhóm đối tượng này, đặc biệt là nhóm gái bán dâm. Với sự tài trợ của Dự án “Phòng lây nhiễm HIV tại Việt Nam”, hiện nay tỉnh đã thiết lập một hệ thống 10 phòng khám nhà nước và tư nhân tham gia khám, điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục tại 4 huyện thị, thành phố. Các phòng khám này sẽ tổ chức khám và điều trị các nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục miễn phí cho các nhóm có hành vi nguy cơ cao. Trong 6 tháng đầu năm 2008, đã có 1.705 lượt người được khám, điều trị miễn phí.

Bình Thuận đang hướng tới các mục tiêu trong hoạt động can thiệp giảm tác hại là: Nâng cao hiểu biết về HIV/AIDS của nhân dân nói chung và các đối tượng có hành vi nguy cơ nói riêng. Từng bước thay đổi hành vi, thực hành các hành vi an toàn phòng lây nhiễm HIV/AIDS trong nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao;. Tăng tỷ lệ sử dụng bao cao su trong gái bán dâm và khách làng chơi; Nâng cao năng lực chuyên môn, lập kế hoạch và triển khai công tác phòng, chống AIDS cho cán bộ phòng, chống AIDS các cấp; Nâng cao chất lượng quản lý, giám sát và dịch vụ chăm sóc các bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục tại các cơ sở y tế nhà nước và tư nhân; Nghiên cứu và xây dựng mô hình can thiệp giảm thiểu tác hại trong nhóm nghiện chích ma túy và triển khai thí điểm để góp phần làm giảm nguy cơ lây lan HIV/AIDS từ nhóm này ra cộng đồng. Tăng tỷ lệ sử dụng bơm kim tiêm sạch trong nhóm tiêm chích ma túy.

Triển khai có hiệu quả các hoạt động can thiệp giảm tác hại sẽ góp phần tích cực vào việc ngăn chặn sự lây lan của đại dịch HIV/AIDS trong cộng đồng.

Hồng Quân