Quãng đường 200 km từ Sơn La lên Điện Biên dài hơn thường ngày, bởi đường xá lầy lội và  trơn trượt sau cơn lũ cuối hè. Chiếc xe chồm lên, gầm gừ để vượt qua những chặng đường bùn đất. Cả đoàn cùng nín thở. Sau gần 10 giờ đồng hồ, chúng tôi mới đến được thủ phủ của Điện Biên .Tất cả cùng thở phào với hai tiếng: Bình an.

Kỳ 2: Phòng, chống HIV/AIDS ở Điện Biên: Vẫn còn những  khó khăn

Sau một đêm nghỉ ngơi, chúng tôi được bố trí đi thăm quan một số di tích lịch sử, trước khi “bắt tay” vào công việc. Nhưng vì cái “máu nghề nghiệp” nên mỗi phóng viên đã chủ động tìm một hướng tác nghiệp của riêng mình. Người đến thăm phòng xét nghiệm HIV/AIDS; Người lại muốn tìm hiểu về nhóm giáo dục đồng đẳng; Người lại đến nhà bệnh nhân...và bằng “nghiệp vụ” của mình, các nhà báo đều tìm một khía cạnh, một chủ đề khác nhau để  để khai thác thông tin mà không bị “đụng hàng” ...Ai cũng muốn gặt hái được những tư liệu đặc sắc của chuyến đi Tây Bắc để phản ánh trên mặt báo. Còn tôi, cũng tìm đến gia đình phụ nữ nhiễm HIV vừa sinh em bé để tìm hiểu về việc dự phòng lây truyền mẹ con.

Thời gian tự tác nghiệp ngắn ngủi cũng hết. Cả đoàn chúng tôi  lại  tập trung để giao lưu, tìm hiểu về công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Điện Biên với Ban chỉ đạo 50 của tỉnh.

Đại diện Ban Chủ nhiệm CLB Nhà báo Việt Nam với công tác

phòng, chống AIDS trao quà cho người nhiễm HIV tại Điện Biên.

Ảnh : Thanh Tâm

 Theo ông Lường Văn Kiên, Phó Giám đốc Sở Y tế Điện Biên cho biết: “Hiện nay, tất cả  các huyện, thị của tỉnh đều có người nhiễm HIV. Đến ngày 31/7/2008 Điện Biên có 2.600 người nhiễm HIV. Trung bình mỗi ngày Điện Biên phát hiện được hơn 2 người nhiễm HIV và 1 người chết do AIDS....”

Theo thông tin từ các ngành chức năng của Điện Biên thì hiện tại Điện Biên không còn trồng cây thuốc phiện nhưng việc buôn bán và nghiện ma tuý vẫn còn diễn biến phức tạp. Với đường biên giới dài gần 400 km với Lào và hơn 40 đường mòn, đây là những điều kiện thuận lợi cho các đối tượng vận chuyển, buôn bán các chất ma tuý từ Lào về Điện Biên.

Bác sĩ Hà Văn Phiêng, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Điện Biên cho hay: Điện Biên là huyện có 9 xã biên giới giáp với Lào. Do đó, huyện Điện Biên là điểm nóng về các hoạt động buôn bán ma tuý. Tệ nạn nghiện chích ma tuý ngày càng gia tăng ở các lứa tuổi, đặc biệt là lứa tuổi thanh niên. Đây là một trong những nguyên nhân lây nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn huyện.

Để đối phó với sự gia tăng của HIV/AIDS thì 19 xã  trong huyện đã thành lập ban chỉ đạo phòng, chống HIV/AIDS tuyến xã, trong đó có 7 xã thành lập câu lạc bộ phòng, chống HIV/AIDS. Hàng tháng, cán bộ Y tế , kết hợp với xã xuống trực tiếp tại thôn bản tổ chức tuyên truyền cho nhân dân biết các nguy cơ về sự lây truyền HIV/AIDS và các biện pháp phòng, chống. Đồng thời, tiếp cận những người có hành vi nguy cơ cao như người nghiện chích ma tuý và các tiếp viên nhà hàng để tuyên truyền cho họ và khuyến khích họ đi xét nghiệm máu.

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng vẫn còn những khó khăn không phải giải quyết ngày một ngày hai khắc phục được. Đó là, trình độ dân trí vẫn còn thấp, dẫn đến sự kỳ thị với người nhiễm HIV/AIDS còn khá nặng nền. Trong cộng đồng các dân tộc còn tồn tại các phong tục tập quán lạc hậu, ảnh hưởng xấu đến việc thực hiện các chương trình mục tiêu  y tế và chương trình phòng, chống HIV/AIDS. Kinh phí dành cho công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn chủ yếu là do Trung ương cấp (khoảng 90%) với số tiền năm 2008 là 800 triệu đồng. Số kinh phí này được  phục vụ cho việc giám sát, phát hiện và mua sinh phẩm đã hết đến 2/3... Trong khi đó, Điện Biên chưa có dự án nào về phòng chống HIV/ADS. Vì vậy, việc triển khai các hoạt động  phòng, chống HIV/AIDS vẫn còn hạn chế. Ví dụ như việc công tác can thiệp giảm tác hại đã được thực hiện  trong dự án “Cộng đồng hành động phòng, chống HIV/AIDS” đã đem lại những  lợi ích cho cộng đồng như: thành lập các nhóm giáo dục đồng đẳng, chương trình 100% bao cao su, chương trình phân phát bơm kim tiêm sạch ...nhưng  từ năm 2004 đến nay, dự án kết thúc thì nguồn cung cấp bao cao su, bơm kim tiêm  cũng tạm dừng.

Theo ông Phạm Xuân Kôi, Phó chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên  thì để làm tốt công tác trong thời gian tới, Chính phủ và các Bộ, ngành chức năng quan tâm tăng cường đầu tư về kinh phí, phương tiện kỹ thuật cho các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh phù hợp với tình hình thực tế của tỉnh. Điện Biên mong muốn được tham gia vào các dự án phòng, chống HIV/AIDS. Công tác đào tạo nâng cao trình độ  cho đội ngũ cán bộ phòng, chống AIDS tuyến tỉnh, huyện và các lớp tập huấn điều trị bệnh nhân AIDS cho cán bộ y tế tại các cơ sở điều trị...

Tạm biệt Điện Biên, tạm biệt mảnh đất lịch sử, nơi tạo nên một chiến thắng vang dội khắp toàn cầu. Chúng tôi hy vọng với những nỗ lực của chính quyền địa phương và các ban, ngành, Điện Biên sẽ từng bước khắc phục được khó khăn để đương đầu với AIDS.

Thanh Tâm