Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội là những lực lượng quan trọng trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối và pháp luật cảu nhà nước và Chính phủ. Trong những năm qua, các tổ chức chính trị đã góp phần rất quan trọng vào việc xây dựng và phát triển đất nước. Chính vì vậy, nên ngay từ khi HIV/AIDS đước phát hiện tại Việt Nam, việc kêu gọi các tổ chức chính trị xã hội tham gia vào công tác phòng, chống căn bệnh này đã được Đảng và Chính phủ hết sức quan tâm. Pháp lệnh phòng chống vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch ở người (HIV/AIDS) – văn bản pháp lý cao nhất về HIV/AIDS –đã có những quy định rất cụ thể về nghĩa vụ, trách nhiệm cũng như hướng dẫn cụ thể để các tổ chức chính trị xã hội tham gia phòng chống HIV/AIDS một cách hiệu quả.

Điều 3 – Pháp lệnh quy định: Cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân, tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam thực hiện việc phòng, chống nhiễm HIV/AIDS  theo quy định của Pháp luật.

Tiếp theo ngay sau đó, Điều 5 của Pháp lệnh còn nói rõ hơn: Chính phủ thống nhất quản lý công tác phòng, chống HIV/AIDS. Các cơ quan Nhà nước phối hợp với mặt trận Tổ quốc Việt nam và các tổ chức thành viên, các tổ chức xã hội tuyên truyền, vận động giáo dục nhân dân tham gia phòng, chống nhiễm HIV/AIDS.

Liên quan đến vấn đề hướng dẫn triển khai thực hiện công tác phòng chống nhiễm HIV/AIDS, Điều 9 chỉ rõ: Các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, tổ chức kinh tế, xã hội có trách nhiệm tuyên truyền, giao dục cán bộ, nhân dân kiến thức về phòng, chống nhiễm HIV/AIDS.

Chính quyền các cấp, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân có trách nhiệm thực hiện các biện pháp phòng, chống nhiễm HIV/AIDS tại cộng đồng, bao gồm :

- Vận động, giáo dục những người có nguy cơ lây truyền thực hiện các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS;

- Tuyên truyền giáo dục cho mọi người hiểu biết về phòng, chống nhiễm HIV/AIDS.

- Tổ chức vận động việc chăm sóc sức khoẻ, tinh thần cho người bị nhiễm HIV/AIDS.

- Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho những người tình nguyện tham gia công tác phòng, chống nhiễm HIV/AIDS.

Có thể nói, những quy định trên của Pháp lệnh là hết sức cụ thể và có tính thực tiễn rất cao. Đó chính là cơ sở để các tổ chức xã hội, cũng như mỗi cá nhân trong các tổ chức đó tham gia vào việc ngăn ngừa và làm hạn chế tình trạng lan nhiễm HIV/AIDS ở nước ta.

Thực tiễn gần 15 năm đương đầu với HIV/AIDS ở nước ta cho thấy, sự tham gia của các tổ chức chính trị xã hội vào phòng chống HIV/AIDS đã góp phần rất quan trọng vào những thành công bước đầu của công tác này. Trong đó, chúng ta có thể ghi nhận được sự tham gia rất tích cực của Hội  Phụ nữ và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Hai tổ chức này đã có những chương trình, kế hoạch hoạt động rất cụ thể từ cấp trung ương đến cấp cơ sở. Đến nay, cả nước có khá nhiều câu lạc bộ phòng chống HIV/AIDS, câu lạc bộ bạn giúp bạn... là do hai tổ chức này thành lập. Không chỉ dừng lại ở việc góp phần nâng cao hiểu biết về HIV/AIDS cho các đoàn viên, hội viên, mà Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên còn góp phần rất tích cực tham gia vào việc chăm sóc, hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS thông qua nhiều chương trình với nhiều giải pháp cụ thể.

Tuy nhiên, ở nước ta không chỉ có hai tổ chức chính trị xã hội này, mà còn nhiều tổ chức chính trị xã hội khác như : Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi... Thế nhưng, vai trò của các tổ chức này trong công tác phòng, chống HIV/AIDS dường như còn mờ nhạt, không để lại “Dấu ấn” nào đáng kể. Thậm chí, có tổ chức chính trị xã hội còn “đứng ngoài” trong cuộc chiến đương đầu với HIV/AIDS.

Trong những năm gần đây, hiện tượng nhiễm HIV/AIDS lan rộng ra cộng đồng dân cư bình thường đã trở nên rất đáng lo ngại. Trong đó phải kể đến những người nông dân trong thời điểm nông nhàn ra các thành phố lớn làm ăn, nhiều người đã bị nhiễm HIV/AIDS do sa vào các tệ nạn xã hội, quan hệ tình dục không được bảo vệ với người bán dâm, nghiện chích ma túy. Đáng lẽ ra, những người này phải nhận được sự quan tâm chặt chẽ cảu chính quyền địa phương và của Hội nông dân. Nhưng đến nay, có thể nói sự quan tâm đến phòng chống HIV/AIDS của Hôị Nông dân mới chủ yếu là cấp trung ương, còn lại cấp cơ sở còn rất hạn chế. Thậm chí, nhiều cơ sở Hội hoàn toàn không có những chương trình cho các hoạt động này, chứ chưa nói đến việc tuyên truyền, hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS tại gia đình và cộng đồng.

Trên thực tế, kkông riêng gì Hội nông dân, mà nhiều tổ chức chính trị