 | Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong phòng, chống HIV/AIDS được quy định tại Điều 14 Nghị định số 45/2005/NĐ-CP ngày 06/4/2005 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Tuy nhiên, quy định này được nghiên cứu và xây dựng theo tinh thần của Pháp lệnh Phòng, chống HIV/AIDS năm 1995, Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Tại thời điểm hiện nay, Luật Phòng, chống HIV/AIDS đã được Quốc hội thông qua ngày 29/06/2006, có hiệu lực từ 1/1/2007, thay thế cho Pháp lệnh phòng, chống HIV/AIDS năm 1995, Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 cũng đã được sửa đổi, bổ sung năm 2008 theo hướng nâng cao mức tiền xử phạt và tăng cường một số biện pháp khắc phục hậu quả. Bên cạnh đó, quan niệm xã hội về HIV/AIDS cũng như công tác phòng, chống căn bệnh này đến nay đã có sự thay đổi lớn, coi HIV/AIDS không phải là một tệ nạn xã hội mà là một loại bệnh cần được quan tâm chữa trị. Theo đó, quy định về xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm về phòng, chống HIV/AIDS của Nghị định số 45/2005/NĐ-CP cũng cần có sự nghiên cứu, đánh giá, sửa đổi, bổ sung để đảm bảo phù hợp với tinh thần của Luật Phòng, chống HIV/AIDS và Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, bổ sung năm 2008. Việc sửa đổi, bổ sung Điều 14 của Nghị định số 45/2005/NĐ-CP, theo chúng tôi, nên tập trung vào hai nội dung chính, đó là nâng chế tài xử phạt lên mức cao hơn theo tinh thần của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính đã được sửa đổi, bổ sung năm 2008 và bổ sung các hành vi còn thiếu đã được quy định tại Luật Phòng, chống HIV/AIDS. Thứ nhất, về mức tiền xử phạt, theo quy định tại Điều 14 Pháp lệnh thì mức tiền xử phạt tối đa đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực y tế được nâng từ 30 triệu đồng lên 40 triệu đồng, đồng thời tăng thẩm quyền xử phạt của một số chức danh như Chủ tịch UBND các cấp, thanh tra chuyên ngành và một số chức danh có thẩm quyền xử phạt khác. Thứ hai, về các hành vi được quy định tại Điều 14 Nghị định số 45/2005/NĐ-CP cần được sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính thống nhất đồng bộ với Luật Phòng, chống HIV/AIDS, cụ thể là: - Quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 về xử phạt đối với hành vi “tiết lộ bí mật về việc xét nghiệm, thông báo kết quả xét nghiệm HIV cho người đến xét nghiệm hoặc người khác khi không được phép” chưa phù hơp với tinh thần của Luật Phòng, chống HIV/AIDS. Cụ thể, tại điểm a khoản 1 Điều 30 của Luật quy định đối tượng đầu tiên được thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính là người được xét nghiệm. Trên tinh thần đó, chúng tôi cho rằng quy định này cần loại trừ đối tượng là người được xét nghiệm vì họ phải là người được thông báo đầu tiên về kết quả xét nghiệm tình trạng bệnh của mình. - Quy định tại điểm a khoản 2 Điều 14 về xử phạt đối với hành vi “vi phạm các quy định về truyền máu, về vô khuẩn, sát khuẩn và các quy định khác về chuyên môn xử lý nhiễm HIV” là chưa đầy đủ và chính xác so với quy định của Luật Phòng, chống HIV/AIDS, do vậy cần sửa đổi, bổ sung là “vi phạm các quy định về truyền máu, sản phẩm máu, ghép mô, bộ phận cơ thể người”. Ngoài ra, chúng tôi cho rằng cũng cần làm rõ nội dung “các quy định khác về chuyên môn xử lý nhiễm HIV/AIDS” là những hành vi vi phạm quy định nào của Luật Phòng, chống HIV/AIDS vì từ Điều 31 đến Điều 37 Mục 3 Chương III của Luật đã quy định cụ thể về các biện pháp chuyên môn kỹ thuật y tế khác trong phòng, chống HIV/AIDS. Theo chúng tôi cần bổ sung một số hành vi, cụ thể như hành vi “vi phạm quy định về xử lý chất thải khi thực hiện phẫu thuật, thủ thuật tiêm thuốc, châm cứu để phòng, chống lây nhiễm HIV” và “vi phạm quy định về nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất vắc xin, sinh phẩm và thuốc điều trị HIV/AIDS”. - Quy định tại điểm d khoản 2 Điều 14 về xử phạt đối với “cơ sở sản xuất, kinh doanh không cung cấp thông tin về dự phòng lây nhiễm HIV cho người lao động” cần thiết phải cụ thể hóa và bổ sung thêm một số chủ thể bị xử phạt nếu có hành vi không cung cấp thông tin về HIV/AIDS như: chủ, người quản lý điều hành cơ sở sản xuất, cơ sở kinh doanh dịch vụ, cơ quan, tổ chức có hoạt động đưa người Việt Nam đi lao động, học tập ở nước ngoài. Bên cạnh đó, chúng tôi đề xuất bổ sung quy định về xử phạt các đối tượng chủ, người quản lý điều hành cơ sở sản xuất, cơ sở kinh doanh dịch vụ trong trường hợp họ không phối hợp với các cơ quan phòng, chống HIV/AIDS tại địa phương thực hiện các biện pháp can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV cho người sử dụng dịch vụ tại cơ sở mình theo đúng tinh thần của Luật Phòng, chống HIV/AIDS. - Quy định tại điểm c khoản 2 Điều 14 về xử phạt đối với hành vi “căn cứ vào kết quả xét nghiệm HIV để xét tuyển dụng lao động hoặc nhập học”. Tuy nhiên, Luật Phòng, chống HIV/AIDS đã nghiêm cấm việc xét nghiệm HIV bắt buộc. Bên cạnh đó, tại Điều 14, điểm d khoản 2 quy định người sử dụng lao động không được “từ chối tuyển dụng vì lý do người dự tuyển lao động nhiễm HIV” và Điều 15 khoản 2 điểm a quy định cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân không được “từ chối tiếp nhận học sinh, sinh viên, học viên vì lý do người đó nhiễm HIV”. Do vậy, chúng tôi cho rằng cần sửa đổi quy định này của Điều 14 Nghị định số 45/2005/NĐ-CP theo hướng phù hợp với cách thức quy định của Luật Phòng, chống HIV/AIDS là người sử dụng lao động, cơ sở giáo dục “không được từ chối tuyển dụng người lao động, từ chối tiếp nhận học sinh, sinh viên, học viên vì lý do người đó nhiễm HIV”. (Còn tiếp....) Nguyễn Thanh Hà Chuyên viên Vụ Pháp luật HS-HC, Bộ Tư pháp |