Chiến lược Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2010 và Tầm nhìn 2020 đã khẳng định: “Mở rộng các cơ hội cho thanh niên tham gia và đóng góp ý kiến vào việc phát triển và thiết kế tất cả các hoạt động của thanh niên liên quan đến HIV/AIDS”. Là cơ quan đại diện quyền và nghĩa vụ của Thanh niên Việt Nam, trong những năm qua Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều hoạt động phòng chống HIV/AIDS thu hút sự quan tâm của đông đảo thanh niên. Những nỗ lực đó đã được anh Bùi Đặng Dũng nhắc lại trong bài viết riêng cho Tạp chí. Đồng thời, anh còn cho biết Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc  thực hiện những cam kết về phòng, chống HIV/AIDS trong thời gian tới.

Chúng ta đang sống trong một thế giới có HIV/AIDS. Từ trường hợp nhiễm HIV đầu tiên ở nước ta vào năm 1990 cho đến nay, ở 64 tỉnh thành trong cả nước đã có người nhiễm HIV/AIDS, có khoảng 70% ở độ tuổi vị thành niên, thanh niên. Tuổi tiềm năng phát triển nhất trong đời người từ 20 đến 29 tuổi chiếm 54,79% tổng số người nhiễm HIV/AIDS, từ 13-19 tuổi, chiếm 9,08%. Điều đó chứng tỏ đại dịch HIV/AIDS đang ngày càng xâm nhập vào giới trẻ, lớp người vẫn chưa hoàn thiện về mặt thể chất, về mặt xã hội, là lực lượng lao động đã hoặc đang được đào tạo rất quan trọng đối với mỗi gia đình và là nguồn nhân lực chủ yếu cho sự phát triển của đất nước.

Nhận thức được nguy cơ của HIV/AIDS đối với thanh niên, trong những năm qua Đoàn Thanh niên đã tổ chức các hoạt động tuyên truyền giáo dục, xây dựng và phát triển các mô hình can thiệp tại cộng đồng nhằm trang bị và nâng cao nhận thức cho thanh niên về  HIV/AIDS, cách phòng tránh lây nhiễm, thực hiện hành vi an toàn để tự bảo vệ mình và giúp cho cộng đồng cùng tham gia ngăn chặn sự bùng nổ của HIV/AIDS.

Nhằm tăng cường công tác phòng chống HIV/AIDS, ngăn chặn sự lây truyền HIV/AIDS trong thanh niên với quan điểm lấy giáo dục là vacxin duy nhất hiện có để phòng chống HIV/AIDS trong thanh niên Việt Nam, Đoàn thanh niên xác định công tác phòng chống AIDS là một nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi. Những năm qua đã tập trung vào những nội dung chủ yếu sau:

          Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, vận động, các hoạt động tư vấn kết hợp phát tài liệu trong các đợt cao điểm, các chiến dịch truyền thông; lồng ghép truyền thông phòng chống HIV/AIDS với các hoạt động khác trong sinh hoạt Đoàn

Tổ chức hội thảo, tọa đàm, diễn đàn thanh niên, nói chuyện chuyên đề về HIV/AIDS, thi tìm hiểu, thi thuyết trình, thi vẽ tranh cổ động, hội trại, hội thi đội tuyên truyền thanh niên phòng chống HIV/AIDS; hội thi sân khấu hóa về chủ đề HIV/AIDS.

Tổ chức các chiến dịch truyền thông phòng chống HIV/AIDS nhân dịp Tháng Thanh niên (tháng 3), tháng cao điểm phòng chống HIV/AIDS nhân kỷ niệm ban hành Pháp lệnh phòng chống AIDS (31/5), nhân ngày thế giới phòng chống ma tuý (26/6), ngày dân số thế giới (11/7), ngày thế giới phòng chống AIDS (1/12). Tổ chức Hội trại tuổi trẻ đoàn kết phòng chống AIDS, phòng chống ma tuý; Chiến dịch mùa hè tình nguyện với hàng nghìn thanh niên, học sinh, sinh viên tình nguyện toả về các địa phương tổ chức các hoạt động tuyên truyền phòng chống AIDS; Tổ chức Hội thi toàn quốc Đội tuyên truyền thanh niên phòng chống HIV/AIDS. Thông qua hình thức sân khấu hoá, bằng những tiểu phẩm truyền thông, về phòng chống HIV/AIDS, phòng chống tệ nạn ma tuý, mại dâm, các đội tuyên truyền viên đã khẳng định được khả năng làm công tác truyền thông, hướng dẫn thay đổi hành vi cho thanh niên và nhân dân trên các địa bàn dân cư.

Các báo, tạp chí, phát thanh, truyền hình của Đoàn thanh niên đã tuyên truyền kịp thời quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, tác hại của HIV/AIDS, nêu gương điển hình, mô hình, kinh nghiệm của cơ sở Đoàn trong công tác phòng chống AIDS. Các bài, tin phóng sự phản ánh các hoạt động phòng chống HIV/AIDS trong thanh niên.

Cùng với việc đẩy mạnh các hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức thay đổi hành vi trong phòng chống HIV/AIDS, các cấp bộ Đoàn đã nghiên cứu xây dựng và duy trì hoạt động các mô hình can thiệp giảm tác hại tại cộng đồng về phòng chống HIV/AIDS.                                                                 

Phát triển mô hình đội, nhóm hỗ trợ kỹ năng sống cho vị thành niên, thanh niên ở các cơ sở như: Đội thanh niên xung kích an ninh; đội tuyên truyền thanh niên phòng chống HIV/AIDS; nhóm Bạn giúp bạn; đội, nhóm  giáo dục đồng đẳng, đội kỹ năng sống.  Đảm bảo mỗi mô hình hoạt động vừa là mô hình truyền thông giáo dục chuyển đổi hành vi.

Nhiều mô hình đã hoạt động có hiệu quả và phát triển ở hầu hết các tỉnh, thành Đoàn, Đoàn trực thuộc như: “CLB thanh niên phòng chống HIV/AIDS”, “CLB Bạn gái”, “Đội thanh niên xung kích”, “Đội thanh niên tình nguyện”, “Đội giáo dục đồng đẳng”, “Đội thanh niên tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS”...

Các mô hình: “Khu phố, ấp, ký túc xá, khoa, lớp học không có AIDS”; mô hình “Vòng tay bạn bè”; “Đội lưu diễn phòng chống AIDS từ làng đến làng ; Đội “Kỹ năng sống phòng chống HIV/AIDS” quán “Cà phê thanh niên phòng chống HIV/AIDS” đã góp phần truyền thông, tư vấn các vấn đề về SKSS vị thành niên, phòng chống HIV/AIDS cho thanh niên và nhân dân địa phương.

Nhiều cơ sở Đoàn còn làm tốt công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên thanh niên (ĐVTN) đăng ký và cam kết không vi phạm tệ nạn xã hội; phối hợp với lực lượng công an trên địa bàn điều tra, nắm tình hình, phân loại đối tượng, lập danh sách những đối tượng thanh niên có hành vi nguy cơ cao như: Thanh thiếu niên hư, thanh thiếu niên có biểu hiện nghiện ma tuý và đặc biệt có kế hoạch giúp đỡ, tư vấn cho người nhiễm HIV và gia đình biết cách phòng ngừa và động viên họ sống có ích, không để lây nhiễm HIV/AIDS cho người thân và cộng đồng.

Các mô hình  tư vấn có hiệu quả như: Tư vấn về SKSS cho vị thành niên, thanh niên qua sóng phát thanh: Chương trình "Cửa sổ  tình yêu" trên sóng phát thanh Đài tiếng nói Việt Nam; chương trình "Hành trình cùng bạn'' trên sóng phát thanh Đài phát thanh và truyền hình Hà Nội; chương trình ''A lô tôi nghe bạn'' trên sóng phát thanh Đài tiếng nói nhân dân TP. Hồ Chí Minh.

Các Trung tâm tư vấn về SKSS, về HIV/AIDS như: Trung tâm tư vấn Tuổi trẻ Hạnh phúc của Trung ương Đoàn; Văn phòng tư vấn Thanh niên của Hải Phòng; Trung tâm tư vấn thanh niên tỉnh Đoàn Yên Bái; Trung tâm tư vấn thanh niên tỉnh Đoàn Tiền Giang; Trung tâm tư vấn thanh niên tỉnh Đoàn Bình Dương; Trung tâm tư vấn thanh niên thành Đoàn Đà Nẵng với các phương thức tư vấn như: tư vấn trực tiếp tại Trung tâm, tư vấn tại cộng đồng, tư vấn qua điện thoại (chủ yếu) và tư vấn qua thư từ.

Việc tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ Đoàn chủ chốt và lực lượng tuyên truyền viên trẻ về công tác phòng chống HIV/AIDS luôn được   các cấp bộ Đoàn quan tâm chỉ đạo. Đảm bảo để mỗi cán bộ Đoàn, Hội, Đội, mỗi tuyên truyền viên có kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cần thiết trong công tác truyền thông phòng chống HIV/AIDS, đồng thời xây dựng đội ngũ cộng tác viên trong các hoạt động tuyên truyền, tư vấn về phòng chống HIV/AIDS ở từng thôn xóm, khu phố, bản làng, trường học. . .

In và phát hành đến các cơ sở Đoàn 10.000 tranh áp phích, 18.000 cuốn sách nhỏ “Những điều cần biết về HIV/AIDS” và 20.000 tờ gấp có nội dung giáo dục phòng chống HIV/AIDS cho thanh thiếu niên.

Tài liệu, sách kỹ năng vừa góp phần nâng cao nhận thức cho vị thành niên, thanh niên, vừa phục vụ cho công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, Đội và đội ngũ tuyên truyền viên.

Nhằm thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2010 và Tầm nhìn 2020, Đoàn Thanh niên đã xác định công tác phòng chống HIV/AIDS là một nội dung quan trọng, thường xuyên trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhằm góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng và thực hiện hành vi an toàn cho thanh thiếu niên đối với HIV/AIDS; xác định vai trò, trách nhiệm, thể hiện tính xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ trong phòng chống HIV/AIDS, góp phần hoàn thành các mục tiêu của Chính phủ, của Đoàn Thanh niên về phòng chống AIDS. Tạo phong trào sôi nổi, với những hoạt động sâu rộng, đảm bảo thiết thực, hiệu quả, thường xuyên, liên tục của tuổi trẻ trong công tác phòng chống HIV/AIDS ở các cấp, gắn với các phong trào thi đua, các cuộc vận động, nhất là phong trào thanh niên tình nguyện. Kết hợp đồng bộ hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức với việc xây dựng và duy trì các mô hình can thiệp tại cộng đồng, giúp đỡ người nhiễm HIV/AIDS.

          Nội dung hoạt động tập trung là: Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền giáo dục về tình hình, nguy cơ, tác hại của ma tuý, mại dâm và HIV/AIDS; trang bị cho thanh niên những kiến thức, kỹ năng sống dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS, thực hiện hành vi an toàn. Tổ chức các sinh hoạt văn hóa, thể thao lành mạnh trong thanh niên nhằm ngăn chặn các tệ nạn xã hội  và lây nhiễm HIV/AIDS. Tiếp tục xây dựng, kiện toàn và duy trì hoạt động của các mô hình can thiệp phòng chống HIV/AIDS tại cộng đồng như: Đội thanh niên tình nguyện, đội tuyên truyền thanh niên, Câu lạc bộ thanh niên phòng chống HIV/AIDS, đội kỹ năng sống, nhóm giáo dục đồng đẳng, bạn giúp bạn, Trung tâm tư vấn, Đội tuyên truyền măng non phòng chống HIV/AIDS v.v... Giúp đỡ người nhiễm HIV/AIDS hòa nhập cộng đồng và thực hiện hành vi an toàn.