Cùng với tốc độ đô thị hoá, sự phát triển của các khu cộng nghiệp, khu chế xuất và doanh nghiệp các thành phần kinh tế, lao động trong các doanh nghiệp kinh tế ngoài nhà nước tăng lên nhanh chóng, nhất là các tỉnh có nhiều khu công nghiệp tập trung như: Hà Nội, Bình Dương, thành phố Hồ Chí Minh... và một số tỉnh, thành phố khác trong cả nước.

Lao động từ nông thôn đến tìm việc làm tại các thành phố, khu công nghiệp ngày càng đông, trong khi điều kiện sinh hoạt cả về vật chất và tinh thần còn thiếu thốn. Một số nơi công nhân lao động phải thuê nhà ở rất chật chội, tạm bợ, môi trường sống không đảm bảo, tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh các tệ nạn xã hội như ma tuý, mại dâm, cờ bạc...

Đời sống, việc làm của người lao động trong một số cơ quan, doanh nghiệp khó khăn, đặc biệt là một số doanh nghiệp đang có nguy cơ phá sản, lao động không có việc làm. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ tới công tác tuyên truyền nói chung và hoạt động phòng, chống HIV/AIDS cho công nhân lao động nói riêng.

Mặc dù, khó khăn như vậy, nhưng các cấp công đoàn đã chủ động và tích cực đóng góp hết mình vào công tác phòng, chống HIV/AIDS. Trong đó phải kể đến kế hoạch hành động phòng, chống HIV/AIDS và tệ nạn ma tuý, mại dâm với mục tiêu: “Từ 2006 – 2010 tiếp tục tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ Công đoàn các cấp và CNVCLĐ về phòng, chồng, chống HIV/AIDS. Tăng cường trách nhiệm của các cấp Công đoàn trong việc thực hiện chương trình phòng, chống HIV/AIDS tại nơi làm việc; thúc đẩy công tác tuyên truyền đi đôi với việc thực hiện Luật phòng, chống HIV/AIDS tại nơi làm việc...”.

Để thực hiện tốt mục tiêu đó, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn (TLĐ) Lao động Việt Nam đã chỉ đạo Công đoàn các cấp phải quán triệt phương châm:

Coi phòng, chống HIV/AIDS là một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững; đó không chỉ là một hoạt động mang tính nhân đạo mà còn là biện pháp bảo vệ người lao động, một phương tiện để củng cố, xây dựng giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn vững mạnh.

Lãnh đạo công đoàn các cấp phải hiểu biết, nắm vững những quy định của pháp luật, chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ về công tác phòng, chống HIV/AIDS. Chủ động, tích cực triển khai các hoạt động tuyên truyền cho CNVCLĐ tại cơ sở khi cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị chưa có người nghiện ma tuý và người nhiễm HIV/AIDS.

Trong quá trình tổ chức thực hiện phải chú trọng “Lấy xây để chống”, đẩy mạnh các phong trào “Xây dựng đời sống văn hoá cơ sở”; “Cơ quan, doanh nghiệp văn hoá”; Xây dựng “Gia đình văn hoá”, mô hình “Làng văn hoá công nhân”, “Khu tập thể văn minh không có tệ nạn xã hội và HIV/AIDS”....

Công tác tuyên truyền cần làm cho cán bộ  công đoàn, chủ doanh nghiệp và công nhân viên chức lao động có quan điểm nhìn nhận, đánh giá về người nghiện ma tuý với thái độ bao dung, coi họ như những người bệnh cần được hỗ trợ chữa trị và giúp đỡ cả về vật chất và tinh thần.

Với sự chỉ đạo sát sao đó, chắc các cấp công đoàn trong cả nước đã có nhiều hoạt động phòng, chống HIV/AIDS hiệu quả?

Thực hiện chỉ đạo của TLĐ, các liên đoàn lao động (LĐLĐ) tỉnh, thành phố trong cả nước đã tích cực hướng dẫn cơ sở triển khai đến CNVCLĐ. Đến cuối năm 2007, nhiều địa phương, công đoàn ngành đã xây dựng xong kế hoạch triển khai chương trình hành động thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS tại nơi làm việc đến năm 2010.

Từ năm 2006 đến nay, TLĐ đã hỗ trợ và phối hợp trển khai tập huấn kiến thức về HIV/AIDS cho gần 21 ngàn CNVCLĐ. Đối tượng chủ yếu là lao động trong các đơn vị ngoài quốc doanh. Nội dung có rất nhiều đổi mới, hình thức được cải tiến phù hợp với từ đối tượng.

Nhiều tổ chức công đoàn cơ sở đã triển khai có hiệu quả cuộc vận động xây dựng nếp sống văn minh theo chuẩn mực: “No ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững. Đặc biệt, các hoạt động “Thể thao đẩy lùi ma tuý” đã có tác dụng thiết thực trong việc lôi cuốn người lao động và các hoạt động lành mạnh, giảm thiểu số người nghiện ma tuý và nguy cơ mắc HIV/AIDS.

Ban chỉ đạo phòng, chống AIDS và tệ nạn xã hội của TLĐ đã phối hợp với dự án Smartwork triển khai chương trình phòng, chống HIV/AIDS tại 13 tỉnh, thành phố với 33.000 lượt lao động được tiếp cận. Dự án cũng đã cung cấp trên 100 ngàn cuốn sách và các tài liệu truyền thông cho doanh nghiệp.

Điều đặc biệt là thực hiện Chương trình hành động phòng, chống HIV/AIDS trong doanh nghiệp, năm 2007, các cấp công đoàn đã chi gần 2 tỷ đồng, đồng thời huy động được hơn 1,5 tỷ đồng cho công tác tuyên truyền phòng, chống HIV/AIDS.

Cùng với hoạt động truyền thông, các cấp công đoàn đã hỗ trợ CNVCLĐ có hoàn cảnh khó khăn, huy động từ  nhiều nguồn ngân sách chi trên 140 tỷ cho trên 60 ngàn lượt người vay vốn tạo việc làm. Nhờ số tiền đó, nhiều gia đình đã có cuộc sống ổn định hơn.

Năm 2007, TLĐ đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về Luật Phòng, chống HIV/AIDS cho chủ chốt của các địa phương, đồng thời tổ chức triển khai thi điểm tuyên truyền tại một số tỉnh, thành phố LĐLĐ và doành nghiệp. Đến nay đã có gần 6 nghìn cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp  với gần 700 ngàn lượt CNVCLĐ đuợc nghe phổ biến những nội dung của Luật. Đặc biệt, các cấp công đoàn đã huy động được người nhiễm HIV tham gia vào các buổi tuyên truyền. Điều đó có  tác dụng rất lớn trong việc làm giảm kỷ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS nói chung và trong CNVCLĐ nói riêng.

Thành công thì đã thấy rõ, nhưng nhưng hạn chế cũng không tránh khỏi, phải vậy không ông?

Đúng vậy. Tôi có thể kể ra đây một số yếu kém cần khắc phục ngay:

Một số cán bộ Công đoàn, chủ doanh nghiệp chưa hiểu đầy đủ về chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về phòng, chống HIV/AIDS. Vì vậy, không ít doanh nghiệp đưa vào thoả ước lao động tập thể một số quy định trái với luật pháp hiện hành và các thông lệ quốc tế về chống kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS.

Nhận thức chung về HIV/AIDS của cán bộ công đoàn các cấp còn những hạn chế nhất định, chưa thấy rỗ công tác phòng, chống HIV/AIDS là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ người lao động góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, công đồng.

Phương pháp thu thập, phân tích, xử lý thông tin của cán bộ công đoàn nói chung còn hạn chế nên hoạt động chỉ đạo, tuyên truyền, giáo dục trong lĩnh vực này hiệu quả chưa cao. Nhiều nơi vẫn duy trì các kỹ năng truyền thông cũ kỹ, thiếu hấp dẫn người xem, người nghe. Nội dung thông tin chưa được cập nhật, đổi mới nên hiệu quả tuyên truyền kém. Đối tượng tuyên truyền không ổn định, cán bộ làm công tác phòng, chống HIV/AIDS phần lớn là kiêm nhiệm nên không chuyên sâu, thiếu kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện.

Một số LĐLĐ địa phương, công đoàn ngành chưa gắn kết được nhiệm vụ phòng, chống HIV/AIDS với các hoạt động của tổ chức công đoàn. Do đó chưa có sự đồng thuận trong chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp triuển khai hoạt động phòng, chống HIV/AIDS.

Đứng trước những vận hội mới của năm 2008, chắc TLĐ đã có những kế hoạch cho công tác phòng, chống HIV/AIDS đạt hiệu quả cao?

Với trách nhiệm là tổ chức chính trị – xã hội của công nhân, viên chức lao động, TLĐ tiếp tục chỉ đạo công đoàn các cấp thực hiện công tác phòng, chống HIV/AIDS đạt hiệu quả cao. Trong đó chú trọng:

Đẩy nhanh tiến độ tuyên truyền phổ biến Luật phòng, chống HIV/AIDS thông qua việc cung cấp tài liệu, sổ tay tuyên truyền, băng hình, tờ gấp, đồng thời tiếp tục chỉ đạo các địa phương, ngành huy động người nhiễm HIV/AIDS tiếp tục tham gia.

Triển khai đầy đủ các hoạt động của Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2010 và tầm nhìn 2020. Chú trọng nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp lãnh đạo công đoàn để có sự cam kết thực hiện mạnh mẽ công tác phòng, chống HIV/AIDS.

Huy động các phương tiện thông tin đại chúng của công đoàn đua nội dung phòng, chống HIV/AIDS vào hoạt động thường xuyên của đơn vị.

Xây dựng một số mô hình truyền thông tại khu công nghiệp tập trung về hoạt động văn hoá thể thao văn nghệ. Thông qua đó thu hút sự quan tâm của người lao động vào các hoạt động lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội và nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS.

      Để thực hiện tốt các mục tiêu trên, năm 2008, TLĐ sẽ tăng cường phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trong hoạt động tuyên truyền, giáo dục CNVCLĐ, giúp họ nâng cao kỹ năng sống, biết tự bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ, bảo vệ môi trường, phòng, chống HIV/AIDS, ma tuý và các tệ nạn xã hội khác. Điều đó có ý nghĩa rất quan trọng, đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, đó là cơ hội cho các tổ chức công đoàn thực hiện tốt chức năng bảo vệ người lao động trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.