* 20787 bệnh nhân lao được phát hiện, 12.30 người đồng ý xét nghiệm HIV và 2566 (20%) người có kết quả HIV (+).

* Trong 52.880 người nhiễm HIV được quản lý đã có 5.106 người được khám phát hiện lao và 1087 người nhiễm HIV được chẩn đoán lao.

Đó là những thành tựu đáng chú ý sau một năm thực hiện Quyết định 3116/QĐ – BYT về Qui trình phối hợp trong chẩn đoán, điều trị và quản lý người bệnh lao/HIV

            Qua một năm thực hiện, qui trình phối hợp trong chẩn đoán, điều trị và quản lý người bệnh Lao/HIV đã được  phổ biến đến tuyến quận, huyện của 64 tỉnh, thành phố và được triển khai thí điểm tại  4 tỉnh, thành phố : Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ và thành phố Hồ Chí Minh.

               Tại Trung ương, tiểu ban Lao/HIV đã được thành lập.18 tỉnh, thành phố đã thành lập ban điều phối Lao/HIV tuyến tỉnh.         4 thành phố triển khai thí điểm thì  Hải Phòng, Quảng Ninh và Cần Thơ đã thành lập Tiểu ban điều phối Lao/HIV tuyến tỉnh và xây dựng kế hoạch hàng quý, hàng tháng, hàng năm hoạt động giữa hai chương trình. Tại Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch (thành phố Hồ Chí Minh) và Bệnh viện Lao và bệnh phổi Hà Nội đã được điều trị thuốc ARV. Cũng tại 4 thành phố này, các bệnh nhân lao/HIV đã được điều trị dự phòng nhiễm trùng cơ hội bằng thuốc Coptrimoxazole.

Ảnh: Ths Nguyễn Văn Kính – Phó Cục trưởng Cục phòng, chống HIV/AIDS phát biểu tại Hội nghị

                                                                        Ông Nguyễn Văn Kính, Phó Cục trưởng, Cục phòng, chống HIV/ AIDS  - Bộ Y tế  cho biết:  “Sau một năm phối hợp, thông qua hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV cho bệnh nhân lao đã phát hiện 20787 bệnh nhân lao, trong đó  số bệnh nhân lao được tư vấn xét nghiệm HIV là: 12.962 trong đó 12.306 người bệnh đồng ý xét nghiệm HIV và 2566 (20%) người có kết quả HIV (+). Còn  hoạt động khám lao cho người nhiễm HIV thì trong 52.880 người nhiễm HIV được quản lý đã có 5.106 người được khám phát hiện lao và 1087 người nhiễm HIV được chẩn đoán lao….”

                        Là một trong  4 thành phố được chọn để triển khai thí điểm, Thành phố Cần Thơ, đã thành lập Tiểu ban điều phối  lao/HIV.  Bệnh viện Lao và bệnh phổi Cần Thơ có nhiệm vụ tư vấn, xét nghiệm sàng lọc HIV cho người bệnh lao và thực hiện chẩn đoán, điều trị lao cho người bệnh lao/HIV do tuyến dưới chuyển lên và chuyển trả khi người bệnh điều trị ổn định. Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS và Khoa Truyền nhiễm Bệnh viện đa khoa Thành phố, Khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Đa khoa Trung ương thực hiện việc sàng lọc lao cho người bệnh nhiễm HIV và chuyển đến Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cần Thơ điều trị …. Trung tâm Y tế dự phòng  các huyện là cơ quan đầu mối tổ chức thực hiện quy trình này tại địa bàn.  Đối với các quận, huyện không đủ điều kiện thành lập nhóm chuyên gia chẩn đoán, điều trị lao/HIV thì việc hội chẩn lao phổi M (-) và lao ngoài phổi/HIV được thực hiện  bằng cách  mang hồ sơ của bệnh nhân đến Bệnh viện Lao và bệnh phổi Cần Thơ hội chẩn. .. Bệnh viện đa khoa ở tuyến huyện  phối hợp với tổ chống lao quận huyện và nhóm chuyên gia chẩn đoán và điều trị lao/HIV , thực hiện khám và phát hiện, tiếp nhận điều trị nội trú; Chuyển tuyến, chuyển tiếp đến các đơn vị đăng ký điều trị lao và điều trị HIV/AIDS.  Còn tại  tuyến xã, phường có nhiệm vụ giới thiệu người bệnh lao nghi nhiễm HIV và người nhiễm HIV nghi lao lên tuyến huyện để chẩn đoán và điều trị. Đây cũng là nơi giám sát tuân thủ điều trị lao và điều trị HIV cho người bệnh lao/HIV do tuyến huyện chuyển về. Đồng thời phối hợp với các tổ chức xã hội, gia đình và cộng đồng trong việc tư vấn, hỗ trợ chăm sóc cho người bệnh lao/HIV và truyền thông giáo dục sức khoẻ phòng chống lao và HIV tại địa phương…

               Thành phố Hải Phòng cũng đã thành lập Ban điều phối để chỉ đạo các đơn vị chống lao, các phòng khám ngoại trú và Khoa truyền nhiễm bệnh viện đa khoa tỉnh, bệnh viện đa khoa quận, huyện trên địa bàn toàn thành phố thực hiện qui trình phối hợp giữa lao và HIV… Đồng thời thành lập nhóm Chuyên gia  hỗ trợ chẩn đoán lao phổi AFB (-) và lao ngoài phổi. Nhóm chuyên gia sẽ tham gia chẩn đoán cho các bệnh nhân nằm tại Bệnh viện lao tỉnh và cho các bệnh nhân có hồ sơ được gửi từ quận huyện. Bên cạnh đó là việc xây dựng kế hoạch xuống cơ sở chống lao quận huyện hỗ trợ chuyên môn về chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh nhân Lao/HIV…

               Tại  thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội cũng đã áp dụng qui trình chẩn đoán lao phổi AFB (-) và lao ngoài phổi cho người nhiễm HIV  do Bộ Y tế ban hành.

             Tuy nhiên, quá trình triển khai qui trình phối hợp trong chẩn đoán, điều trị và quản lý người bệnh Lao/HIV vẫn còn nhiều vấn đề cần xem xét  như: Hiện mới có 18/64 tỉnh, thành phố thành lập Ban điều phối tuyến tỉnh và vai trò của Ban điều phối còn hạn chế, chưa có qui trình giám sát việc thực hiện từ tuyến tỉnh xuống tuyến quận, huyện. Thứ hai là việc chuyển tiếp bệnh nhân giữa 2 chương trình còn yếu và biểu mẫu báo cáo chưa rõ ràng. Trong khi đó, vấn đề  nhân sự còn mỏng và mới chỉ được đào tạo các khoá ngắn hạn. Ngoài ra  thì sinh phẩm xét nghiệm HIV cho bệnh nhân lao chưa đủ để triển khai và việc sàng lọc lao cho người nhiễm HIV vẫn chưa thực sự triển khai.

            Để  việc  phối hợp chẩn đoán, điều trị và quản lý người bệnh lao/HIV đạt kết quả cao hơn nữa, Th.s. Kính cho rằng tại Trung ương phải tăng cường vai trò của Tiểu ban lao/HIV thông qua việc xây dựng và đào tạo về Qui trình giám sát từ tuyến tỉnh xuống tuyến huyện. Đồng thời thống nhất hệ thống biểu mẫu báo cáo trên toàn quốc và tăng cường việc giám sát và hỗ trợ kỹ thuật từ tuyến trung ương xuống các địa phương. Tại tuyến tỉnh, thành phố thì Sở Y tế cần tăng cường điều phối thực hiện phối hợp giữa hai chương trình lao/HIV và phải phân công trách nhiệm cụ thể cho các cán bộ thực đồng thời  lập kế hoặc hoạt động hàng năm, hàng quý, hàng tháng về phối hợp chương trình lao/HIV…

 Bài và ảnh: Đặng Thanh