Đầu tháng 11/2008, tôi có dịp dự một buổi truyền thông nhóm của chị Lý Ngọc - trưởng nhóm giáo dục viên đồng đẳng viên cuả dự án DIFID thuộc phường Lê Bình, quận Cái Răng, TP. Cần Thơ. Trong quán café thoáng mát ven quốc lộ I chị Lý Ngọc đang truyền thông về lợi ích của việc dùng bao cao su cho 10 chị em đường phố. Cách diễn đạt rất có duyên, nụ cười thường trực trên môi, kết hợp phong cách gần gũi khiến buổi truyền thông của chị Ngọc rất thu hút. Các cô gái chăm chú nghe, sau đó hỏi nhiều câu hỏi chung quanh việc làm sao thuyết phục khách đồng ý sử dụng bao cao su? Thắc mắc của chị em được chị Ngọc vui vẻ trả lời với sự tận tình của một người chị. Sau khi chia tay người chồng vô trách nhiệm, suốt ngày say xỉn và tìm cách “moi” tiền vợ, chị Ngọc một mình lao động cật lực để nuôi 2 con. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở Câu Lạc Bộ Sức Khỏe Phụ Nữ Cần Thơ (được thành lập năm 2000),chị làm mướn, giặt đồ, lau nhà,…để kiếm tiền mua gạo cho con. Hồi ấy có những chủ nhà phúc hậu đã cho quần áo, tập vở để các con của chị được đến trường…Vất vả như vậy nhưng chị vẫn giữ được nét tươi duyên và là một trong những “cây” văn nghệ của Câu Lạc Bộ. Những bất hạnh trong cuộc sống khiến chị hiểu và thông cảm với những phụ nữ nghèo, và những người vì hoàn cảnh nào đó phải làm gái “bán hoa”. Do vậy, chị có sức thuyết phục với những cô gái này khi thực hiện công tác truyền thông làm thay đổi hành vi.  Người tình nguyện ký cam kết điều trị thay thế bằng methadone. Ảnh : ĐT Từ năm 2005, chị Ngọc tham gia dự án DIFID và là trưởng nhóm giáo dục viên đồng đẳng phụ trách phường Lê Bình. Là địa bàn trung tâm của quận Cái Răng, phường Lê Bình là điểm nóng về các tệ nạn xã hội và là nơi có nhiều người nhiễm HIV nhất của quận Cái Răng. Với những kinh nghiệm qua nhiều năm công tác, chị cùng 2 giáo dục viên đồng đẳng trong nhóm kiên trì, nhẫn nại, tìm đến với các cô gái “bán hoa” để tuyên truyền, thuyết phục họ thực hiện hành vi an toàn. Chị thường đi từ lúc 19 giờ, len lỏi vào những con hẻm, những quán cà phê để tiếp cận đối tượng, thuyết phục họ sử dụng bao cao su, phát tờ rơi về phòng chống HIV, các bệnh lây truyền qua đường tình dục,…hoặc khuyên họ đến phòng tư vấn xét nghiệm tự nguyện miễn phí. Chị thường về nhà vào 23 giờ. Trong những đợt truy quét, chị phải lặn lội vào những con hẻm sâu, gặp hôm trời mưa thì rất vất vả, có lần chị bị té vì đường trơn trợt. Chị Ngọc cho biết, khó nhất là thuyết phục những người bán dâm đồng thời nghiện ma túy. Họ thường tỏ ra bất cần, liều mạng và khi đói thuốc thì họ sẵn sàng làm mọi việc để có tiền “phê” thuốc… Là nhóm trưởng, chị tổ chức để các hoạt động của nhóm tiến hành đều tay. Chị truyền kinh nghiệm truyền thông, cách tiếp cận đối tượng cho các thành viên của nhóm. Những buổi truyền thông nhóm tổ chức tại các khu vực chị luôn sát cánh bên các đồng đẳng viên để “ứng cứu” những khi họ bí. Mỗi tháng, chị còn bán được hơn 30 hộp bao cao su. Dù cuộc sống của chị vẫn còn nhiều khó khăn nhưng chị Ngọc luôn mở rộng tấm lòng trước những hoàn cảnh đáng thương. Nhiều gái bán dâm không còn tiền do đợt truy quét kéo dài, đã tìm đến nhà chị để nương náu. Bé Sáu có con bị sốt xuất huyết phải điều trị ở bệnh viện, không thể tiếp khách, chị Ngọc cưu mang mẹ con Bé Sáu suốt thời gian điều trị…Đối với những người có khả năng hoàn lương, chị khuyên nhủ, giúp vốn làm ăn. Số tiền không lớn nhưng góp phần giúp họ buôn bán nhỏ hoặc bán cà phê ven đường. Có 3 chị đã trở về “con đường sáng” nhờ sự động viên của chị Ngọc. Họ đang sống hạnh phúc bên chồng con và rất biết ơn chị Ngọc. Một điều tra mới đây ở Lê Bình cho thấy: “Gần 80% chị em luôn dùng bao cao su khi tiếp khách. 50% đã đến phòng tư vấn xét nghiệm tự nguyện. 70% tham gia các đợt khám phụ khoa định kỳ”. Chị Liễu, 48 tuổi, đã “đứng đường” hơn 10 năm, khoe: “Chị mới từ phòng khám về. Hổng có bệnh gì. Báo cho em hay là khi đi khách, cha nào hổng đi bao thì dù cho tiền bi nhiêu chị cũng hổng chơi. Cũng có nhiều cha, nghe mình nói phải trái, nhận ra, quay lại cảm ơn mình nữa.” Bác sĩ chuyên khoa I Hà Thị Nguyền, nguyên giám đốc Trung tâm y tế dự phòng quận Cái Răng, nhận xét: “Chị Lý Ngọc làm việc với tình thương là chính nên dễ thuyết phục được các đối tượng. Chị ấy kiên trì lại không ngại cực khổ, những tố chất này rất cần đối với những người tham gia công tác phòng chống AIDS. Hiện nay các con của chị Ngọc đã lớn, việc mưu sinh nhẹ gánh phần nào. Hỏi, công việc đồng đẳng rất vất vả. Sao chị không chuyển sang bán hàng ăn hoặc cà phê? Chị bảo, vì chị rất thích công viêc này. Nó giúp nhiều người tránh khỏi bệnh tật, có khi cả cái chết nữa. Mình làm việc này cũng như làm phước, chị nghĩ như vậy. Hỏi chị còn mong ước điều gì không? Chị bảo, chị mong được cấp thẻ nhân viên của dự án, mong được làm việc hoài hoài trong dự án này. Với những hiệu quả đạt được trong công tác can thiệp giảm tác hại, Quận Cái Răng đã được Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS Cần Thơ chọn làm nơi triển khai dự án dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con…Trong thành quả ấy, có sự đóng góp của giáo dục viên đồng đẳng Lý Ngọc./. ĐAN PHƯỢNG |