Từ đặc thù địa lý, cho đến dân số vùng miền, đều cho thấy công tác phòng chống lao ở Bình Thuận gặp rất nhiều gian nan. Với chiều dài 182 km bờ biển, hầu như nơi nào cũng có ngư dân sinh sống, mà bà con ngư dân thì phần lớn là ít học, lại thường xuyên đánh bắt cá dài ngày trên biển, nên việc phát hiện, quản lý, theo dõi công tác phòng chống lao trong cộng đồng ngư dân là vô cùng phức tạp.

Ở hải đảo thì có đảo Phú Quý, ở miền núi thì có các huyện khó khăn như Hàm Thuận Bắc, Đức Linh, Tánh Linh, nơi mà đồng bào các dân tộc thiểu số có đến  79.320 nhân khẩu, chiếm 7% dân số trong toàn tỉnh, đời sống thiếu thốn, nhiều vùng vẫn  phải cứu đói vào mùa giáp hạt, chương trình nước sạch chưa phủ  hết thôn bản, do đó điều kiện vệ sinh phòng bệnh của bà con vẫn rất nhiều hạn chế.

  Một số dân tộc như K’Ho, Rai, Châu Ro, RaLay bà con phần nhiều không biết chữ, nên việc truyên truyền về phòng chống, cũng như cách chữa trị bệnh lao là vô cùng khó khăn. Nhưng nhờ mạng lưới chữa trị từ tỉnh xuống huyện và xã lâu nay hoạt động đồng đều, có kế hoạch, cơ sở vật chất được đầu tư khá tốt nên công tác phòng chống lao ở Bình Thuận qua từng năm đều có nhiều tiến bộ đáng mừng.

Từ đầu năm 2007 đến nay, với bệnh nhân lao mới từ nguồn lây (AFB ( +) có tổng số điều trị là 549 bệnh nhân, trong đó đã lành bệnh là 517, chết là 17, thất bại là 6, bỏ điều trị là 6 và chuyển đi là 3. Như vậy tỷ lệ thành công là 94,7%.

Kết quả điều trị cho tất cả các bệnh nhân lao các loại: Số bệnh nhân được điều trị là 831, lành bệnh là 770 ( đạt 92,7%), chết 28 ( 3,3%), thất bại là 9, bỏ điều trị là 14. Theo quy định của ngành, nếu điều trị thành công 90% là đạt yêu cầu, thì với tỷ lệ 92,7% mà Bình Thuận đạt được, rõ ràng là một cố gắng rất đáng ghi nhận. Cũng theo kế hoạch của năm 2008, thì toàn ngành phải thu dung điều trị là 1.615 bệnh nhân, đến nay, qua 6 tháng đầu năm 2008 đã điều trị được 817, đạt được 50,4% kế hoạch cả năm.

Tỷ lệ nguồn lây mới M(+) (BK dương mới) là 89,9/100.000 dân. Tỷ lệ mắc lao trong toàn tỉnh là 138,8/100.000 dân. Trong đó số thu dung điều trị Lao phổi AFB (+) là 528, thì điều trị tái phát lại AFB (+) là 66, thất bại là 9 ( phải điều trị sang phương thức khác). Số lượng lao ngoài phổi là 111, lao  phát âm AFB (-) là 103. 

Đối với Lao/HIV thì qua 6 tháng đầu năm 2008, đã có số bệnh nhân thu dung là 817, số bệnh nhân lao xét nghiệm HIV là 140, số bệnh nhân HIV/tổng số bệnh nhân Lao là 19. Điều rất đáng lo ngại là Bình Thuận tuy không phải là một địa phương có tỷ lệ nhiễm HIV trên 100.000 dân cao của cả nước, nhưng là nơi có tốc độ tăng trưởng du lịch phát triển rất nhanh trong mấy năm qua, nên tệ nạn mại dâm, tiêm chích ma túy có xu  hướng tăng theo. Hiện nay, người nhiễm HIV đã có mặt ở cả 10 huyện thị trong tỉnh. Điều đáng suy nghĩ là công tác phát hiện bệnh nhân Lao/HIV còn gặp nhiều khó khăn, nhưng bệnh nhân thì có chiều hướng gia tăng, trong đó số bệnh nhân trẻ có độ tuổi từ 20 – 39 chiếm đến 84%.

 Trước tình hình trên, ngay từ tháng 9/2004 Bình Thuận đã tích cực triển khai Dự án phòng lây nhiễm HIV cho những người bán dâm đường phố, người nghiện ma túy, các tiếp viên nhà hàng, nhân viên mát xa…

Những bệnh nhân Lao/HIV được điều trị lao đầy đủ tại các tổ lao địa phương và được tư vấn điều trị ARV tại Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh. Hoạt động tư vấn xét nghiệm tự nguyện (VCT) tại tỉnh vẫn được duy trì đều đặn. Những diễn biến về Lao/HIV được Bệnh viện lao tỉnh cập nhật thường xuyên và báo cáo đều đặn về Trung ương theo quy định.

Tuy nhiên, công tác phòng chống lao ở Bình Thuận vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Đó là năng lực của cán bộ chống lao tuyến huyện và xã còn yếu, phải kiêm nhiệm nhiều việc. Trang thiết bị phòng chống lao vẫn còn nghèo nàn, chưa đáp ứng được công tác chuyên môn. Công tác truyền thông giáo dục vùng sâu, vùng xa, hải đảo gặp rất nhiều khó khăn. Các hoạt động giáo dục sức khỏe chưa diễn ra thường xuyên, thiếu vững chắc, hình thức tuyên truyền còn đơn điệu. Sắp tới Bình Thuận sẽ có kế hoạch cho in tờ rơi, áp phích, khẩu hiệu theo các ngôn ngữ  của đồng bào dân tộc thiểu số, để bà con dễ hiểu, dễ thuộc, dễ nhớ.

 Công tác phòng chống lao bao giờ cũng vất vả gian khổ và lâu dài, nhưng qua từng năm, công tác đó ở Bình Thuận đã ổn định ở cả 3 cấp là tỉnh, huyện và xã, đảm bảo được tính bền vững, đồng thời thường xuyên kiểm tra giám sát theo tuyến, từng bước nâng cao năng lực cho tuyến huyện, nhằm tổ chức tốt cho tuyến xã hoạt động có hiệu quả. Đông đảo nhân dân đến nay đã biết được cách phòng ngừa và nếu không may bị nhiễm bệnh thì được chữa trị miễn phí.

Ngày nay nơi tiếp nhận chữa trị bệnh nhân lao ở tuyến tỉnh,  đã là một bệnh viện mới được khánh thành với 46 giường, trông rất khang trang, sạch sẽ và yên tĩnh. Cùng một đội ngũ cho công tác phòng chống lao trong toàn tỉnh (gồm 10 huyện, thị, thành phố)  với 12 bác sĩ, 21 y sĩ, 24 điều dưỡng viên, 15 người làm xét nghiệm và 15 người làm về dược, dù cuộc sống còn muôn vàn khó khăn, nhưng cái đáng quý là họ vẫn ngày đêm tận tâm với nghề, nhằm giành lại sự sống cho người bệnh trong cuộc chiến chống lại căn bệnh gian nan và nguy hiểm này.

PHAN CAO THÔNG